طرف بزرگى و بزرگوارى پيش نمىبرد ؟ و از سهو و غفلت و بيهودگى دور نمىكند ؟ چون به زمين بنگرى و ببينى كه چگونه براى زندگى آماده شده ، و به خود بنگرى كه چگونه محتوى عالم بزرگى است كه آيات آفرينش در هر ياخته از ياخته‌هاى آن به صورت مختصر مشاهده مىشود ، و به آسمان نظر كنى و دريابى كه چگونه رزق خدا و فضل او كه وعده‌اش را به بندگان خويش داده است از آن فرو مىريزد . . . خواهى دانست كه او حق است به همان گونه كه تو در گفتهء خود شك نمىكنى . و قرآن از مهمانان مكرّم ابراهيم ( ع ) براى ما مثل مىزند : و اين كه چگونه به سبب فرمانبردارى از خدا به او مژده دادند كه فرزند دانايى نصيب او خواهد شد ، و حاملان عذاب براى قوم لوط بودند كه پيامبرى او را تكذيب مىكردند . آيا اين دليل بر آن نيست كه وعدهء خدا راست است و حتما تحقق پيدا خواهد كرد ، و اين كه رسالت حق است و سهو و لهو و استهزايى با آن همراه نيست ؟ به همان گونه كه مستجاب شدن دعا براى زن سترون به پيرى رسيدهء ابراهيم گواهى بر تدبير / 9 خدا براى آفريدگان او است ، و اين كه وعدهء او به ما كه گفته است مرا بخوانيد و دعا كنيد و به اجابت رسيدن آن را ضمانت كرده ، وعده‌اى راست است . در اين سوره از عاقبت فرعون سخن مىرود كه رسالت و فرستادگى موسى را تكذيب كرد كه با نشانه‌هاى آشكارى به نزد او آمد ، پس خدا او - و سپاهيانش - را گرفتار و در دريا غرقشان كرد . . . و به همين گونه به داستان قوم عاد اشاره مىكند كه باد ويرانگرى بر آنان فرستاده شد ، و به قوم ثمود كه گرفتار بانگ و صيحه شدند ، و داستان قوم نوح كه طوفان آنان را فرا گرفت و هلاكشان كرد ، و همهء آنان از فرمان خدا سرپيچى كردند و همين مايهء هلاكشان شد ، پس آيا اين سهو است يا شوخى ؟ هرگز چنين نيست . . . و خدا آسمانها و زمين را جز به حق و حكمت نيافريده است ، پس حكمت آفرينش جنّ و انس ( با آن آزادى كه به ما داده است )